PANCHAKARMA


          Na przełomie stycznia i lutego bieżącego roku miałam okazję doświadczyć na własnej skórze tego czym jest panchakarma, najbardziej znana z ajurwedyjskich terapii oczyszczających. Niedawno skończyłam przyjmowanie ostatnich rasayan i pomyślałam, że może warto by podzielić się tutaj moim osobistym spojrzeniem, więc kolejny post na blogu powoli się pisze. Póki co przedstawiam szczegółowy opis czterech z pięciu  (poza raktamokshaną)podstawowych zabiegów (karma) na podstawie książki "Ajurweda i Panchakarma" doktora Sunila Joshi, który powstał w czasie gdy sama przygotowywałam się do terapii. 

           Vamana -  lecznicze wymioty ukierunkowane na oczyszczenie górnej części ciała (strefy Kapha) najlepiej we wczesnych godzinach porannych (6:00-10:00).  W terapii vamana jako zioła wymiotne najczęściej stosuje się lukrecję (Yashti Madhu) i gęstrzan zaroślowy (Madanaphala), wykorzystując ich właściwości rozgrzewające i przeczyszczające. 

         Ten zabieg jest szczególnie pomocny w przypadku typowych dolegliwości typu Kapha jak np. astma, cukrzyca typu 1, alergie, nawracające przeziębienia, problemy z zatokami i układem oddechowym, reumatyzm, artretyzm oraz poważne choroby skóry typu egzema, łuszczyca, bielactwo. Chociaż dobrze przeprowadzona vamana nie powinna być ani bolesna ani powodować długotrwałego dyskomfortu u pacjenta, nie zaleca się przeprowadzania jej u osób osłabionych, mających problemy z sercem, wątrobą, chorujących na gruźlicę i inne poważne choroby płuc. 

         Przygotowaniem do vamany są terapie olejowe (snehana) i napotne (swedana). Dzień wcześniej pacjent spożywa pokarmy słodkie, ciężkie, zimne i lepkie takie jak nabiał, banany, czarna soczewica (urad dal). Tego typu dieta oraz podanie niewielkich ilości sproszkowanego tataraku (vacha) sprawiają, że żołądek powiększa swoją objętość i napełnia się wydzieliną, dzięki czemu łatwiej z niego usunąć nadmiar kaphy i ama.  Vamana rozpoczyna się podaniem słodkiej i rzadkiej papki z pszenicy i mleka a następnie pacjent przyjmuje pół łyżeczki gęstrzanu z miodem, popijając go dużą (do czterech litrów!) ilością ciepłej herbatki lukrecjowej. Wymioty trwają około godziny i mają słodki posmak. Zmiana posmaku na gorzki lub kwaśny sygnalizuje pełne oczyszczenie żółądka. Po zakończeniu zabiegu wskazany jest odpoczynek i przynajmniej pięciogodzinny post. Pierwszy posiłek powinien być bardzo lekki w stylu papki ryżowej.

          Korzyści z vamany: jasność umysłu, czystość i lekkość oddechu, oczyszczenie zatok, wyostrzenie zmysłów, wyeliminowanie toksyn z organizmu (różnica pomiędzy ilością wypitej herbatki a ilością i jakością wymiocin), poprawa trawienia.

          Nasya (shirovirechana) - czyli oczyszczenie głowy (krtań, usta, zatoki, oczy i uszy) przy pomocy leczniczych olejów i ziół zaaplikowanych do nosa, który w ajurwedzie traktowany jest jako brama do mózgu.

Korzyści z nasya: dotlenienie, wzmocnienie mózgu, usprawnienie przepływu prany, lekkość w okolicach głowy, wyostrzenie zmysłów.

Wskazania: nieżyt nosa, przeziębienia, alergie, zatoki, migreny, epilepsja, upośledzenie umysłowe, suchość lub świąd oczu, łzawienie, zapalenie spojówek, jaskra, dźwięczenie w uszach i utrata słuchu lub węchu.

Nie zaleca się: osobom po kąpieli, dzieciom do 8 roku życia, osobom z napadami paniki i gniewu.

Typy:

-shodhana nasya- oczyszczająca (podtyp: tikshna shirovirechana - olej sezamowy z ziołami o naturze rozgrzewającej, osuszającej i ostrej; skuteczne zwłaszcza przy bólach tych okolic, ciężkości w głowie, nieżycie nosa, spuchniętych węzłach chłonnych)

-shamana nasya- uśmierzająca objawy (często na bazie ghee i słodkich ziół typu lukrecja, tatarak; szczególnie zalecane przy astmie)

-bruban nasya - odżywiająca tkanki (zalecane przy Alzheimerze, upośledzeniu umysłowym, przytępionych zmysłach, epilepsji i deficytach uwagi); generalnie aplikuje się olej ziołowy znany jako panchendriya vardhan (od 8 do 15 kropli do każdej dziurki) zawierający między innymi ashwagandhę, pippali i balę czyli malwę indyjską.

Sposoby aplikacji:

  1. a) avapidana nasya - świeżo wyciśnięty sok z ziół aplikowany kropla po kropli do nosa (wskazania: bezsenność, bóle głowy, niepokój, krwawienie - w tym ostatnim przypadku używa się cierpkich ziół)
  2. b) pradhamana nasya- "silny nacisk", mocne działanie oczyszczające; zioła w formie sproszkowanej są wdmuchiwane do nosa pacjenta poprzez specjalną rurkę (dobrze sprawdza się w przypadku zawrotów głowy, omdleń, dezorientacji i bólów głowy)
  3. c) (prati) marsha nasya - tzn.  powtarzana aplikacja; delikatniejsza niż dwie poprzednie. Zioła się gotuje a następnie aplikuje palcem w medium oleju sezamowego; standardowa dawka wynosi od 2 do 4 kropli olejku i średnio co dwie godziny zabieg się powtarza. Pacjent odchyla głowę do góry i wdycha, nawilżając i wzmacniając błony śluzowe.

Przebieg:

  1. Specjalistyczny masaż olejowy twarzy a szczególnie regionu zatok przynosowych połączony z ciepłym kompresem (jeden z wyjątkowych przypadków, w których ogrzewa się głowę).
  2. Pacjent odchyla głowę i wówczas aplikuje się proszki lub oleje. Jednocześnie oddycha głęboko przez nos.  Żeby ułatwić prawidłowe wchłonięcie się substancji leczniczych pacjent uciska nos szybko wdychając i wydychając 9 do 10 razy.
  3. W trakcie nasya wskazane jest zachowanie ciszy. Efektem ubocznym może być uczucie pieczenia, które równoważy się poprzez podanie donosowo ghee albo zimny kompres.
  4. Po zabiegu wskazany jest odpoczynek (od pracy, stresu, napięcia). Zazwyczaj nasya powtarza się przez okres 7 dni.

W przypadku zaburzeń typu kapha nasya ma zawsze charakter oczyszczający ale zioła aplikuje się w medium olejowym. U pitty stosuje się nasya uspokajające i odżywcze.


          Virechana - oczyszczanie strefy pitta czyli głównie jelita cienkiego, wątroby i woreczka żółciowego z nadmiaru ama o charakterze kwaśnym a także "brudnej" krwi. Choć przypomina biegunkę i dogłębnie przeczyszcza, nie osłabia ciała a wręcz przeciwnie, dodaje sił i poprawia metabolizm. 

Wskazania: nadkwaśność, pokrzywka, hemoroidy, chroniczne bóle głowy, niektóre typy cukrzycy, alergie, zapalenie jelita grubego, zespół złego wchłaniania, migreny, a także takie choroby skóry jak trądzik, łuszczyca, egzema, bielactwo, liszaj.

Przeciwwskazania: ciąża, bardzo osłabione trawienie, odwodnienie, krwawe stolce, wysoka gorączka, wychudzenie.

Zioła przeczyszczające (wszystkie mają naturę ziemi i wody):

  1. a) pitta - nishottar (ipomea turphetum)
  2. b) kapha - amaltas (cassia fistula) albo Indian laburnum
  3. c) vata - nasiona albo olej jaipal (crotom tinglium) lub olej z liści rącznika pospolitego (ricinus communis)

Przebieg:

  1. Wstępnie jak zwykle aplikuje się snehanę i swedanę.
  2. Przed zabiegiem (około 2,5 h przed ) wskazana jest dieta kumulująca pitta w organizmie a więc to co ostre, gorzkie i rozgrzewające .
  3. Po posiłku nie należy wykonywać żadnych aktywności fizycznych czy mentalnych (aby nie przemieszczać ama z jelita do komórek)
  4. Wskazane godziny: 10:30 posiłek i 13:00 - środki przeczyszczające albo jeszcze lepiej 19:00 posiłek i 21:30 -środki przeczyszczające
  5. Parę godzin po  "ziółkach" pacjent wypróżnia się około 4 do 10 razy, stolce zmieniają się od bardziej zbitych do bardziej wodnistych. Przy silnym pieczeniu można zjeść nieco tikta ghrita ale nic poza tym. Jedyny płyn jaki można wówczas pić to nieco wody z cukrem i czarną solą (saindhava) po każdym pójściu do toalety.
  6. Jeśli pacjent nie wypróżni się przynajmniej 4 razy, powinien wypić herbatkę imbirową lub inną zalecaną ziołową, położyć ciepły kompres na brzuch i po powtórzeniu terapii purvakarma po paru godzinach znów przyjąć zioła przeczyszczające i dokończyć cały proces.
  7. Śluz w stolcu oznacza, że jelito się przeczyściło i zaczyna oczyszczać się żółądek, co zazwyczaj oznacza koniec przeczyszczania.
  8. Po zabiegu pacjent nie powinien pić nic zimnego, odpoczywać, nie przemęczać się, nie uprawiać seksu, pić herbatkę rumiankową lub lukrecjową. Agni przez jakiś czas pozostaje osłabione ale potem wraca do normy.

Korzyści:

- usuwa ciężkość z brzucha, wyostrza intelekt, stany zapalne skórne znikają, dhatus zostają odżywione.


          Basti - aplikacja płynów leczniczych poprzez odbyt będąca częścią panchakarmy; według dr Sunila Joshi odpowiada za 50% sukcesu całej terapii

Korzyści z basti: w odróżnieniu od lewatywy oczyszcza nie tylko jelito grube, ale i nawilża, odżywia, ułatwia wchłanianie substancji odżywczych, usuwa ama, poprawia trawienie

Wskazania: nawracające zatwardzenia, lumbago (bóle okolicy lędźwiowej kręgosłupa), artretyzm, Alzheimer, osteoporoza, epilepsja, opóźnienie umysłowe, stwardnienie rozsiane, zanik mięśni, rwa kulszowa, dna moczanowa

Nie zaleca się: u dzieci, osób z krwawieniem odbytniczym, wrzodziejącym zapaleniem jelita, rakiem jelita, polipami, wysoką gorączką i niektórymi typami cukrzycy

Sposoby aplikacji:

  1. basti wewnętrzne

-pakwashaya gata basti - obejmuje odbyt i jelito grube

-uttarva basti - obejmuje macicę

-vranagata basti - obejmuje wszelkie rany

  1. basti zewnętrzne
  • netra basti - poprawiające wzrok wlanie ciepłego ghee do oczu (całość zabezpiecza ciasto z czarnej fasoli)
  • katti basti - dobre na sztywność w lędźwiach, dosłownie znaczy “zatrzymany na lędźwiach”, aplikacja w regionie kręgosłupa lędźwiowego
  • uro basti - aplikacja w rejonie serca
  • shiro basti - zalecana przy schizofrenii, zaburzeniach obsesyjno-kompulsywnych i zatokach; aplikacja w rejonie głowy przy pomocy specjalnego “kapelusza” ze skóry

Typy:

niruha basti- basti oczyszczająca; do odbytu wlewa się około 400 ml wywaru z ziół oczyszczających (często jest to mieszanka dashamula z dodatkiem oleju sezamowego, miodu i czarnej soli; niruha oczyszcza organizm z nagromadzonych nieczystości - ama i malas; aby oczyścić wszystkie tkanki aplikację powtarza się przez około osiem dni

anuvasana basti - basti odżywcza; do odbytu wlewa się bardzo powoli 60 ml maceratu ziołowego na oleju sezamowym

Przebieg: Pacjent kładzie się na lewym boku, opiera głowę np. o poduszkę, wyciąga lewą nogę a prawą przyciąga do klatki piersiowej. Lekarz naoliwia odbyt pacjenta i aplikuje płyn zazwyczaj przy pomocy specjalnej strzykawki. Jeśli wypróżnienie nastąpi zbyt szybko, robi się dodatkową basti zwaną snehana.







© Copyright martalebre